De burgeroorlog in Zuid-Soedan is in 2006 gelukkig tot een eind gekomen. De strijd tussen het christelijke zuiden en het islamitische noorden, heeft al aan meer dan 2,5 miljoen mensen het leven gekost. Vijf miljoen mensen vluchtten naar de buurlanden en vier miljoen mensen vluchtten naar de hoofdstad Khartoem of naar andere steden in het noorden. Vaak wonen vluchtelingen in huizen van karton of stro onder zeer slechte hygiënische omstandigheden. Er is onvoldoende voedsel, geen werk en geen privacy. Onderwijs is een luxe. Bovendien beheersen de meeste vluchtelingen niet het Arabisch, dat op scholen in Noord-Soedan de officiële voertaal is.

Het aartsbisdom van Khartoem nam het initiatief om scholen te stichten in de vluchtelingenkampen scholen in multifunctionele gebouwen of zelfs in bamboehutten. In eerste instantie was het de bedoeling dat de kinderen na een jaar of drie konden doorstromen naar de officiële staatsscholen. Het bleek echter al snel dat deze officiële scholen de vluchtelingen niet konden of wilden toelaten. De staatsscholen waren ook al overvol. Het bisdom Khartoem stelde daarom in 1986 een noodplan op om 8500 kinderen de gelegenheid te geven onderwijs te volgen. In de beginjaren '90 volgde van overheidswege een herhuisvestingprogramma. Vluchtelingen moesten vertrekken naar afgelegen gebieden, vaak kwamen ze in het midden van de woestijn terecht. De Kerk reageerde meteen en het schoolprogramma werd verder uitgebouwd. In Khartoem en omgeving zijn inmiddels 55 scholen met in totaal 500 klassen opgericht.

De scholen werken zo goed en kwaad als mogelijk is. Het lesprogramma is in overeenstemming met de eisen zoals ze zijn opgesteld door het Soedanese ministerie van onderwijs. Een goed trainingsprogramma is het doel en er worden pogingen ondernomen om beurzen te werven voor de beste leerlingen zodat ze een vervolgstudie kunnen volgen. Desondanks worden de scholen voortdurend in hun voortbestaan bedreigd. Financiële middelen zijn niet toereikend.

Soedan is inmiddels een olie-exporterend land geworden. Olie is een enorme inkomstenbron voor het land. Het meeste geld wordt echter besteed aan oorlogsvoering in plaats van aan een stabiele economie. Daarnaast is er voortdurend de dreigende invloed van staatscontrole. Sommige parlementariërs zien niets liever dan dat christelijke kinderen zich bekeren tot de islam. Het is daarmee een moeilijke situatie: de overheid heeft niet de mogelijkheid om kinderen onderwijsfaciliteiten te bieden maar is daarnaast niet gelukkig met het feit dat de kinderen een christelijke opvoeding genieten. Van de andere kant hebben katholieke scholen de afgelopen decennia een uitstekende reputatie opgebouwd en liggen katholieke scholen aan de basis van een betere wederzijds begrip tussen katholieken en moslims.

Op dit moment volgen ruim 27.000 kinderen onderwijs via het scholenprogramma van het bisdom. De belangrijkste bron van inkomsten voor deze school is het minimale schoolgeld dat aan de ouders gevraagd wordt. Dit schoolgeld is nauwelijks voldoende en bovendien kunnen veel ouders van vaak grote gezinnen zich het schoolgeld niet veroorloven. Een kwart van de leerlingen betaalt helemaal geen schoolgeld. Veel scholen zijn niet meer dan tijdelijke hutten en sommige scholen zijn niet bestand tegen de zware regens van het regenseizoen.

De scholen lopen nu aan tegen grote schulden. Salarissen voor het onderwijzend personeel zijn de grootste kostenpost. Op het moment staan zo’n 882 leerkrachten op de loonlijst. Bovendien moet de Kerk investeren in de training van deze leraren. Velen zijn nog jong en onervaren. 150 Jonge leerkrachten nemen jaarlijks deel aan door de overheid georganiseerde trainingscursussen. Alleen op die manier kan de kwaliteit van het onderwijs worden gegarandeerd.

Maaltijden voor deze kinderen zijn ook heel belangrijk. Alleen door een ontbijt of lunch te verstrekken is het mogelijk om de kinderen de hele dag op school te houden. Kinderen van de armste families eten vaak alleen maar op school. De maaltijden worden verstrekt in samenwerking met de parochies, maar sommige scholen beschikken niet meer over voldoende middelen om deze noodzakelijk hulp te geven. Als de kinderen niets te eten krijgen bestaat het gevaar dat de ouders de kinderen naar Koran-scholen sturen, die beter gefinancierd worden. Het zou dan nog maar een kleine stap zijn om te bekeren tot de islam. Een volledige generatie jonge christenen is dus totaal afhankelijk van het voortbestaan van deze katholieke scholen.

In het verleden konden wat bezui- nigingen worden doorgevoerd door het aantal leraren te beperken en door minder maaltijden te ver- strekken. Gezinnen worden aan- gemoedigd om bij te dragen in de kosten voor het onderwijsmateriaal. Parochies nemen steeds meer zelf de verantwoordelijkheid voor het onderwijs. Maar al deze bezui- nigingen konden de ergste financiële problemen niet oplossen. Het is uit bezorgdheid voor het voortbestaan van het scholenprogramma dat bisschop Daniel Adwok Marko Kur zich richtte tot Kerk in Nood: "We hopen van harte dat het vredesproces uiteindelijk de vrijheid zal terugbrengen opdat de mensen ooit naar huis terug kunnen keren. Als de echte vrede terugkeert in Soedan zal het scholenprogramma voor de vluchtelingen niet meer nodig zijn. Op dit moment echter is het nog van het grootste belang dat de scholen open blijven".

Kerk in Nood heeft de bisschop tot nu toe toegezegd het scholenprogramma te ondersteunen met een bedrag van € 230.000